Падтрымаць насКронікаСувязь з намі55+ News

Цыкл публікацый пра ганаровых студэнтаў УЗВ працягвае гісторыя Любові Зорынай, якая з’яўляецца не толькі студэнткай, але і выкладчыцай многіх курсаў і клубаў “Універсітэту Залатога Веку”.

Дзяцінства 

Мае бацькі пазнаёміліся ў горадзе Асіннікі Кемераўскай вобласці.

Абодва апынуліся там не па сваёй волі. Бацька як этнічны немец з 1941 года знаходзіўся ў лагеры, а сям’я мамы была раскулачана і дэпартаваная з Навасібірскай вобласці.

У 1951 бацьку дазволілі з’ехацца з бацькамі, якія ў гэты час знаходзіліся ў высылцы ў горадзе Ірбіце Свярдлоўскай вобласці.

Да 1957 года мы жылі адной сям’ёй у бараках, якія вызваліліся пасля ліквідацыі лагера ваеннапалонных немцаў.

Любоў з маці і бацькам, 1949 год

Жыллё было ўбогае, але мама спрабавала зрабіць яго ўтульным, была майстрыхай, ўмела шыць, вышываць, штабнаваць Рышэлье на швейнай машыне фіранкі, сурвэткі, бабуля вязала кручком прыгожыя карункі.

Маці Любові за працай

Тут нарадзілася мая сястра, якая малодшая за мяне на тры з паловай гады, а брат з’явіўся на свет на дзевяць гадоў пазней ужо ў іншым доме.

Сястра Любові

Памятаю, як гадоў у пяць я часта назірала за сабой нібы з боку і задавала сабе пытанне: няўжо гэта я, няўжо я простая дзяўчынка, як і ўсе вакол?

Уся мая душа супраціўлялася навакольнай рэчаіснасці, усё ўспрымалася мною як чужое і чужынскае, хацелася адрынуць ад сябе гэтае непрыгожае жыццё, апынуцца ў выдатным свеце добразычлівых і разумеючых людзей у добрай вопратцы, сярод сонечных квітнеючых садоў, ва ўтульным доме з сапраўднай мэбляй, але даводзілася змірацца і жыць у прапанаваных лёсам абставінах.

“Няўжо гэта я?”

З ранняга ўзросту я любіла спачатку разглядаць малюнкі ў кніжках, а потым іх чытаць, вельмі любіла і кожны дзень чакала па радыё дзіцячую перадачу ў 12 гадзін дня.

Звычайна артысты распавядалі казкі або дэкламавалі вершы. Маляванне таксама было маім любімым заняткам, тата добра маляваў, афармляў плакаты, на дзень нараджэння ў пяць гадоў ён падарыў мне скрынку каляровых алоўкаў – гэта быў лепшы падарунак у маім жыцці!

У падлеткавым узросце любіла гуляць у гульні, дзе можна было выкарыстоўваць свае веды.

Любоў у сямігадовым узросце

Што мяне пагаджала з гэтым жыццём? Галоўнае – чытанне кніг, часопісаў і слоўнікаў (цяпер бы гэта вызначылі як залежнасць), наведванне тэатра, у якім працавалі выдатныя артысты, выдатныя дэкаратары і бутафоры.

Тэатр – самы стары на Урале, пабудаваны для публікі, якая з’язджаліся на знакамітыя Ірбітскія кірмашы.

Я любіла у ім усё: пах, ложы з чырвоным аксамітам, бліскучы паркет, буфет і гардэроб, у якім у зімовыя марозныя дні здымалі з сябе шматлікую вопратку.

Любіла бываць у музеі, дзе асабліва прыцягвалі экспанаты кітайскага паходжання: разьбяныя шары ў шарах (такія я бачыла толькі ў Эрмітажы), абутак для арыстакратак, і інш.

Цэлы пакой была аддадзена пад старадаўнюю пазалочаную мэблю, на стале пад шкляным каўпаком стаяў букет штучных кветак, якія нібыта малады Дзямідаў падарыў сваёй нявесце. 

Вучыцца я вельмі любіла, мне пашанцавала з настаўнікамі, у школе № 16 яны таксама былі з ссыльных, як і многія жыхары.

“Наш 4 клас з Ангелінай Фёдараўнай”

Немагчыма забыць навагоднія ранішнікі з велізарнай елкай ва ўпрыгожаным зале з танцамі.

Танчылі польку-двойку і польку-тройку, ручаёк, кракавяк; выступы драмгуртка з казкай «Зорны хлопчык», вечары, прысвечаныя не толькі савецкім святах, але і Дню Незалежнасці Польшчы з партрэтамі Касцюшкі, Каліноўскага, Урублеўскага пад гукі паланэза «Развітанне з Айчынай» Агінскага.

У васемнаццаць гадоў я пакінула Ірбіт, які заўсёды ўспрымала як месца спасылкі, і з’ехала ў Ленінград.

Адукацыя

Стаць мастацтвазнаўцам я хацела яшчэ ў школе.

Мастацтвазнаўчых аддзяленняў было мала, на дзённае навучанне прымалі жыхароў сталіц, а на завочнае толькі работнікаў музеяў. З-за любові да чытання і кніг я скончыла бібліятэчны факультэт Ленінградскага інстытута культуры, а затым завочна атрымала спецыяльнасць мастацтвазнаўцы-гісторыка мастацтва ў Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце (цяпер Акадэмія мастацтва).

Академія мастацтва 1986 год

Абедзьве адукацыі далі мне спецыяльныя веды ў розных галінах і навыкі, неабходныя для даследчыка.

Асабліва мне спатрэбілася ўменне знаходзіць і сістэматызаваць патрэбную інфармацыю, што было важна ў працы мастацтвазнаўцы-кантралёра (кантроль за перамяшчэннем культурных каштоўнасцяў праз мяжу) і музейнага супрацоўніка.

Універсітэт Залатога Веку

Пра УЗВ я ўпершыню даведалася ад Веры Кунцэвіч. 

Ідэя мне вельмі спадабалася; з другога года, а фактычна – з першага паўнавартаснага курсу я з задавальненнем ўключылася ў жыццё і працу нашага універсітэта.

Беларускія Вячоркі, якія вяла Вера Кунцэвіч, заняткі з Ірынай Новік па вырабе лялек – гэта былі новыя ўражанні і веды.

Наведвала таксама клуб, які вяла Ларыса Гірас «Адкрыты паказ», цікава было вывучаць польскую мову, якой я валодала злёгку.

Па маёй ініцыятыве быў арганізаваны курс беларускай мовы, які я наведвала некалькі гадоў.

Лана Руднік прапанавала мне весці курс «Наш Радавод».

Да таго часу ў мяне сабралася дастаткова ведаў па этнаграфіі і гісторыі Беларусі і беларусаў, якія не прадстаўлены ў традыцыйных падручніках. Я распрацавала цыкл лекцый па гэтай тэматыцы з прыцягненнем ведаў па генеалогіі і сістэматызацыяй генеалагічных сайтаў.

Тры гады таму я ўжо сама прапанавала весці клуб, а затым курс па гісторыі мастацтва «Таямніцы мастацтва».

У яго аснове ляжаць мае ўласныя даследаванні, якія апублікаваныя ў розных зборніках, на сайце harodnia.com і выйшлі асобнымі манаграфіямі.

Перш за ўсё я зразумела, што людзі вельмі хочуць ведаць гісторыю свайго роду і маюць патрэбу ў дапамозе пры складанні радаводу.

Паралельна з вядзеннем курса «Наш Радавод» я вывучала свой радавод, запісала свае ўспаміны з ранняга дзяцінства, сістэматызавала звесткі з розных крыніц, гутарыла са сваякамі, збірала старыя фатаграфіі.

Усім гэтым я дзялілася са сваімі студэнтамі і прапаноўвала ім так жа запісваць свае ўспаміны.

У выніку была выдадзена кніга эсэ маіх слухачоў «Наш Радавод».

Цудоўныя гісторыі прымусілі мяне перагледзець свае погляды на дзяцінства, я стала лепш разумець людзей, больш чуйна ўспрымаць іх праблемы. Усе аўтары ўспамінаў сталі для мяне роднымі і блізкімі людзьмі.

Чаму свой курс я назвала «Таямніцы мастацтва»? Вельмі часта людзі маюць коснае, састарэлае ўяўленне пра мастацкія з’явы і таму я імкнуся распавядаць і паказваць новыя дасягненні ў даследаванні і вывучэнні сусветнага мастацтва, падмацоўваюць іх археалагічнымі знаходкамі.

Бліц для Любові Зорынай

– Якім чынам Вы праводзіце свой вольныя час?

У вольны час падарожнічаю, назіраю чужое жыццё, збіраю матэрыял, часам без выразнай мэты, але пры выпадку выкарыстоўваю яго ў сваёй працы.

Перыядамі пад настрой займаюся рукадзеллем: шью са шматкоў, проста шью, вышываю.

У гэтым годзе з-за пандэміі ня падарожнічала, таму нарэшце пашыла канапавыя падушкі (вышыты былі даўно). Калі стамляюся, гляджу класічныя дэтэктывы.

– Раскажыце аб месцах, якія пакінулі самы цёплыя ўспаміны

Ёсць некалькі гарадоў, у якіх я адчуваю сябе дома – гэта Гродна, у якім я жыву, Ленінград (Пецярбург), у якім жыла, Вільня і Львоў.

Незабыўны водар кіпарысавых лясоў Крыма, паркі, горы з вадаспадамі, арыстакратычныя вілы, якія паслужылі тэмамі для дываноў – карцін ў мяшчанскім гусце, якія вешалі над ложкамі. А яшчэ масандраўское незвычайна смачнае віно «Чорны доктар» – але ўсё гэта ўжо недасягальна.

– Назавіце кнігу, фільм, песню якія зрабілі на Вас найбольшае ўражанне?

Як добрасумленная студэнтка я прачытала выбітныя творы ўсіх часоў і народаў. У дзяцінстве вельмі любіла чароўныя арабскія казкі са зборніка «1000 і 1 ноч», напрыклад, «Алі-Баба і сорак разбойнікаў», у падлеткавым узросце раман Сабаціні «Адысея капітана Блада», у юнацтве раман Міхаіла Булгакава «Майстар і Маргарыта», «Запіскі каля галавы» Сэй Сёнагон.

Аб фільмах. Да гэтага часу памятаю сцэны з фільма-казкі «Маленькі Мук», у тытрах было напісана «Азербайджанфільм». Вельмі натхняў французскі фільм «Шукальнікі прыгод», а узбекскую дылогію-эпас «Казанне аб Рустаме» і «Рустам і Сухраб» лічу дасканалай – у ёй усё выдатна: прыгажуны акцёры, пародзістыя коні, стэп з высокімі травамі і кветкамі, якія хіляцца пад конскімі капытамі, вершы і музыка.

Песні многія падабаліся. На школьных вечарах, калі ўключалі мелодыю «Маленькая кветка», усе накіроўваліся танцаваць, але «Баркаролла» Чайкоўскага і паланез «Развітанне з Айчынай» Агінскага і цяпер выклікаюць слёзы. Да гэтага часу атрымліваю асалоду ад бель канта – у перакладзе з італьянскага выдатнае або салодкае спевы; калі чую гарманічную мелодыю і дасканалае выкананне, мая душа накіроўваецца ўвыш.

– Якія гістарычныя асобы найбольш цікавыя Вам і чаму?

Для мяне прадстаўляюць цікавасць людзі з незвычайным дарам, які выявіўся ў раннім дзяцінстве, напрыклад, Вольфганг Амадэй Моцарт.

Такія геніі без намаганняў авалодваюць найскладанымі тэхнікамі, яны проста становяцца рэтранслятарамі розных ідэй, ведаў і ўменняў, якія атрымалі звонку невытлумачальным чынам.

Калі ў мяне лёгка атрымліваецца нешта лепш за іншых, я разумею, што ў гэтым няма маёй заслугі, гэта проста дар, які дадзены мне звыш.

– Назавіце тры свае характарыстыкі, якія адрозніваюць Вас ад іншых людзей

Не ведаю, наколькі гэта адрознівае мяне ад астатніх людзей, але ўсё ж такі:

1) Мяне ніколі не цікавіў жывёльны свет, у тым ліку чалавечы. Я лічыла, што добра яго ведала па кнігах і інтуітыўна. Гэта было памылкай.

2) Мне заўсёды хацелася дакапацца да ісціны, то бок, да вытокаў той ці іншай з’явы.

3) Не магу бессэнсоўна праводзіць час, я ўвесь час павінна быць чымсьці занятая, знаходжу сабе заняткі, вызначаю заданне, а потым падганяю сябе, каб хутчэй выканаць.

– Што б Вы сказалі сабе васямнаццацігадовай дзяўчыне?

Сказала б: нічога і нікога не бойся, не трусь, давярай сабе і не саромейся адмаўляць, калі чагосьці не хочаш рабіць.

– Што абавязкова павінен зрабіць кожны чалавек хаця б адзін раз у жыцці?

Ажаніцца або выйсці замуж.

– Поспех – гэтя шанцаванне альбо праца над сабой?

Шанцаванне для поспеху вельмі важна, неабходна апынуцца ў патрэбны час у патрэбным месцы і выкарыстаць гэты шанец. Праца над сабой магчымая толькі тады, калі чалавек усведамляе яе неабходнасць дый зразумее, што ў сабе неабходна змяніць.

– Ваш кумір, чалавек, у якога Вы шмат чаму навучыліся?

У старэйшых класах у мяне была патрэба мець мудрага настаўніку, які мог бы даць адказы на хвалюючыя мяне пытанні, але, на жаль, такога чалавека не знайшлося. Куміраў ніколі не было, але прыклады для пераймання падавалі настаўнікі, якія былі выхаванымі, стрыманымі, добразычлівымі, добра апраналіся ў параўнанні з іншымі.

Такімі былі першая настаўніца Ангеліна Фёдараўна Ляшкова і настаўніца літаратуры і рускай мовы Іна Пятроўна Касаткіна родам з Львова. Яна мела тонкія і вытанчаныя рысы асобы, пра такіх кажуць «пісаная прыгажуня», яе чорныя валасы заўсёды былі прыгожа выкладзеныя, яе ўрокаў я заўсёды чакала.

– Вечныя каштоўнасці – гэта якія па-вашаму?

Ёсць каштоўнасці, якія прынята называць агульначалавечымі. Гэта тыя каштоўнасці, якія важныя ва ўсе часы і для ўсіх людзей. Да іх адносяцца свабода, праўда, прыгажосць, справядлівасць, дабро.

Чытайце таксама матэрыялы пра іншых ганаровых студэнтаў УЗВ:

Тамара Герасіменка: “Мне заўсёды падабалася тое, чым я займаюся”

“Я не выпадкова, а свядома з’явіўся ва “Універсітэце Залатога Веку”: Уладзімір Рунге пра сябе і УЗВ

Ларыса Гірас: “Універсітэт – частка майго жыцця”

Вы шукалі: Мікалай Халянкоў: у душы мне 25!

Яшчэ запісы